Zamonaviy dunyoda tabiiy fanlar 4-jild 1-son (2025) · 25–28-betlar

PAZITSION VA NOPAZTSION SANOQ SISTEMALARI. SONLARNI BIR SANOQ SISTEMASIDAN BOSHQA SANOQ SISTEMASIGA OʻTKAZISH

Haqqulov, Nodirbek, Nurullayeva, Malika, Yaxiyaxonova, Muhiba

DOI: 10.5281/zenodo.14644733 · Manbada o'qish →

Annotatsiya

Sanoq tizimlari matematika va informatika sohalarida maʻlum bir sonni ifodalash usulini belgilaydigan asoslarga asoslangan turli tizimlardir. Sonlar, odatda, pazitsion yoki nopazitsion tizimlarda ifodalanadi. Pazitsion sanoq tizimlarida raqamlarning qiymati ularning joylashuvi (pozitsiyasiga) bogʻliq boʻladi, masalan, oʻnlik (10) va ikkilik (2) tizimlari. Nopazitsion tizimlarda esa raqamning qiymati faqat oʻzining oʻrniga bogʻliq boʻlmaydi, balki har bir raqam oʻzining mustaqil qiymatini anglatadi, masalan, rim raqamlari tizimi. Pazitsion tizimlar, asosan, raqamlar va asosning (baza) kombinatsiyasiga asoslanadi. Oʻnlik tizimi (decimal system) - eng keng tarqalgan pazitsion tizimdir, lekin kompʻyuterlar asosan ikkilik (binary) tizimidan foydalanadi, chunki u faqat ikkita raqam (0 va 1) bilan ishlaydi. Nopazitsion tizimlar esa, masalan, rim raqamlari tizimida har bir belgining qiymati mustaqil boʻladi. Bu tizimda "I", "V", "X" kabi harflar mavjud boʻlib, ularning oʻzi mustaqil qiymatlarni ifodalaydi, ammo ularning oʻrni yoki pozitsiyasi hisobga olinmaydi. Sonlarni bir sanoq sistemasidan boshqa sanoq sistemasiga oʻtkazish amaliyoti matematikaning asosiy qismidir va bu jarayon turli usullarda amalga oshiriladi.

Pazitsion sanoq tizimi, Nopazitsion sanoq tizimi, Sonlarni oʻtkazish, Binarny tizim, Tizimlararo konvertatsiya, Baza, Nopazitsion, sanoq tizimi

Metadata manbasi: jurnal OAI-PMH arxivi · Sindex to'liq matnni saqlamaydi, manbaga havola beradi.