«FarDU ilmiy xabarlari» 31-jild 2-son (2025)
O‘ZBEKISTONNING FARG‘ONA VODIYSIDA ILK MARTA QAYD ETILGAN EUPROCTIS CHRYSORRHOEA (LEPIDOPTERA: EREBIDAE) TURINING GEOGRAFIK TARQALISHI VA BIOLOGIYASI
Masodikova, Mokhidabonu, Zokirova, Gulnora, Zokirov, Islomjon
Annotatsiya
<p><em>Ushbu maqolada Euproctis chrysorrhoea Linnaeus, 1758 (Brown-tail Moth) turining O‘zbekistonning Farg‘ona vodiysida birinchi marotaba топилгани баён этилган. Shu bilan birga, turning ma’lum tarqalish doirasi Markaziy Osiyogacha kengaygani ta’kidlangan. Quvasoy (Kokilon – ~40°18'21"N, 71°54'50"E; Sufon – ~40°22'37"N, 71°57'11"E), Farg‘ona tumani (Satkak – ~40°24'24"N, 71°41'59"E), Quva tumani (Akbarobod – ~40°32'59"N, 71°55'27"E) va Mingbuloq tumani (~40°24'24"N, 71°41'59"E) hududlarida o‘tkazilgan dala kuzatuvlari davomida mazkur kapalakning iqtisodiy ahamiyatga ega bo‘lgan mevali daraxtlarda (masalan, gilos – Prunus cerasus, olxo‘ri – Prunus domestica, olma – Malus domestica, nok – Pyrus communis) keng tarqalganligi aniqlangan. Jami 71 ta voyaga yetgan namuna (51 ta erkak, 20 ta urg‘ochi) yig‘ilgan, shundan 7 tasi batafsil morfologik tahlil uchun tanlab olingan. Asosiy belgilar (masalan, qanot kengligi 37,6 ± 1,7 mm) bo‘yicha o‘tkazilgan oddiy statistik tahlillar turning oldindan ma’lum tavsiflariga mos kelishini ko‘rsatgan. Turning hayot sikli va zarar keltiradigan o‘simliklarga ta’siriga oid kuzatuvlar uning mintaqaning kontinental iqlimi va bog‘dorchilik ekotizimlariga muvaffaqiyatli moslashganligini tasdiqlagan hamda integratsiyalashgan zararkunandalarga qarshi kurash (IPM) zarurligini қайд etgan. Ushbu topilган namunalar turni o‘rganish uchun muhim dastlabki ma’lumotlarni taqdim etsa-da, ko‘p yillik tadqiqotlar va kengroq geografik doirada kuzatuvlar turning uzoq muddatli populyatsion dinamikasi hamda ekologik ta’sirini chuqur baholash uchun muhim sanaladi.</em></p>
Euproctis chrysorrhoeaBrown-tail MothFarg‘ona vodiysiO‘zbekistoninvaziv turlarLepidopterazararkunandalarga qarshi kurashbog‘dorchilik ekotizimlariEuproctis chrysorrhoeaBrown-tail Moth
Metadata manbasi: jurnal OAI-PMH arxivi · Sindex toʻliq matnni saqlamaydi, manbaga havola beradi.