Қўқон университети хабарномаси 17-jild (2026) · 23-26-betlar
INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA KONSEPTUAL METAFORALAR VA ULARNING LEKSIK IFODALANISHI
Parmonov, Alisher
Annotatsiya
Ushbu maqola ingliz va o‘zbek tillarida konseptual metaforalarning leksik ifodalanishini qiyosiy tahlil qilishga bag‘ishlangan. Konseptual metafora nazariyasi asosida, metaforalar nafaqat tilning stilistik vositasi, balki inson tafakkurini shakllantiruvchi kognitiv tuzilma sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi umumiy va madaniy xos konseptual metaforalar, masalan, “VAQT – PUL” (TIME IS MONEY) va uning ekvivalenti o‘zbek tilida “VAQT – OLTIN” (TIME IS GOLD) kabi misollar orqali tahlil qilinadi. Tadqiqot metodologiyasi korpus lingvistikasiga asoslangan bo‘lib, ingliz tilida Corpus of Contemporary American English (COCA) va o‘zbek tilida milliy korpuslardan olingan 500 dan ortiq leksik ifodalar tahlil qilingan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ikkala tilda ham metaforalar universal kognitiv modellarga asoslangan, ammo madaniy farqlar (masalan, o‘zbek folkloridagi tabiatga oid metaforalar va ingliz tilidagi iqtisodiy metaforalar) ularning ifodalanishida aks etadi. Muhokamada metaforalarning tilshunoslik va madaniyatshunoslikdagi ahamiyati, shuningdek, tarjimada yuzaga keladigan muammolar muhokama qilinadi. Tadqiqot xulosasi sifatida, konseptual metaforalar til va madaniyat o‘rtasidagi bog‘lanishni yorituvchi vosita ekanligi ta’kidlanadi. Ushbu ish tilshunoslar va tarjimachilar uchun amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, ikki til o‘rtasidagi metaforalarni o‘rganishda yangi yondashuvlarni taklif etadi.
konseptual metafora, leksik ifodalanish, ingliz tili, o‘zbek tili, qiyosiy tahlil, kognitiv lingvistika, madaniy farqlar, universal metaforalar, personifikatsiya, metonimiya, globalizatsiya ta’siri, tarjima muammolari, stilistik vositalar, korpus lingvistikasi.
Metadata manbasi: jurnal OAI-PMH arxivi · Sindex toʻliq matnni saqlamaydi, manbaga havola beradi.