Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии 14-jild 9-son (2025) · 190-197-betlar
АКСИАЛ СПОНДИЛОАРТРИТНИНГ ПРОГРEССИВ КEЧИШИДА ЗАРДОБДАГИ АННЕКСИН А1 ДАРАЖАСИНИ БАҲОЛАШНИНГ КЛИНИК АҲАМИЯТ
Икрамова Д.Н., Эшмурзаева А.А., Шукурова Ф.Н.
Annotatsiya
Тадқиқот мақсади: Аксиал спондилоартритга (АС) га чалинган беморларда умуртқа поғонасида тузилмавий ўзгаришларни эрта шаклланиш даврида аннексин А1 (ANXA1) ўзгаришини аниқлашнинг аҳамиятини баҳолашдан иборат.Тадқиқот материаллари ва услублари: Мазкур тадқиқотга АСнинг турли рентгенологик ҳамда клиник босқичларидаги ўртача 43,2±5,3 ёш бўлган, ўртача давомийлиги 2,4±1,4 йилни ташкил қилган 62 нафар беморлар жалб қилинган. Назорат гуруҳга юқорида танланган беморларнинг ёши ва жинсига тахминан мос бўлган 10 нафар соғлом шахслар (41,5±4,4ёш) жалб қилинган. Касалликнинг яллиғланиш ва функционал фаоллигини бaҳoлaш мақсадида визуaл aнaлoгли шкaлa (ВAШ), DAREA вa яллиғлaнишнинг ўткир фaзa кўрсaткичлaридaн, спондилитнинг фаолик даражасини аниқлашда халқаро ASAS (Assessment Ankylosing Spondylitis WorkGroup) гуруҳи тавсия этган ASDAS (Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score) ҳамда умуртқа поғонасининг функционал бузилишларни баҳолаш учун BASFI (Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index) индексиларидан фойдаланилган. Умуртқа поғонасида рентгенологик ўзгаришларни баҳолашда RASSS (Radiographic Ankylosing Spondylitis Spinal Score) ва BASRI (Bath Ankylosing Spondylitis Radiology Index) индекси қўлланилган.АСга чалинган беморлар қон зардобида аннексин А1 (ANXA1) миқдорини аниқлаш иммунофермент тахлил усули (ELISA, Россия) ёрдамида ўрганилган.Тадқиқот натижалари: Мазкур тадқиқот ишига жалб қилинган беморларнинг асосий улуши, яъни 88,7 %ни эркаклардан иборат бўлган. Касаллик давомийлиги 3 ойдан 5 йилгача бўлган оралиқ ва анамнезидаги маълумотларга кўра, касалликнинг дастлабки белгилари юзага келган пайтда беморларнинг ўртача ёши 40,2±2,6 ни ташкил қилган. Дастлабки белгиларнинг пайдо бўлиши билан ташҳис ўрнатулгунча ўртача давр 12,5 ойни ташкил қилган. АСнинг дастлабки норентгенологик босқичида сакро-илеал бирикма ва умуртқа поғонасида яққол тузилмавий ўзгариш кузатилмаслиги уни рентгенологик эрта аниқлашда қийинчилик туғилишидан далолат бериши аниқланди. АСга чалинган беморларнинг қон зардобидаги ANXA1 миқдорини баҳолаш касалликнинг давомийлиги ортган сари ўзига хос динамикага эгалидан ҳам далолат берган. Қилинган таҳлилга кўра, умуртқа поғонасида тузилмавий ўзгариб борган сари ANXA1 миқдори камайиб борган.Xулоса. АСда умуртқа поғонасидаги тўқималарини бузилиб боришининг эрта даврларида, жумладан суякдаги структурали ўзгаришлар механизмини аниқлашда ANXA1 мазкур касалликнинг эрта даврида биомаркер сифатида диагностик ўрни асосланди. АСнинг клиник кечишига кўра ANXA1 миқдорининг ўзгариши касаллик норентгенологик босқичларининг ўзидаёқ умуртқа поғонасидаги яққол бўлмаган тузилмавий бузилишлари туфайли юз бериши аниқланди. Олинган натижалар асосида АСнинг илк босқичларида ва касаллик авжланган сари ANXA1 ўзгариб бориши аниқланди.
аксиал спондилоартрит (АксСпА), аннексин А1 (ANXA1), умуртқадаги тузилмавий бузилишлар.
Metadata manbasi: jurnal OAI-PMH arxivi · Sindex toʻliq matnni saqlamaydi, manbaga havola beradi.