Oltin bitiklar – Golden Scripts 2-том 2-нөмір (2020)
O‘rta Osiyo turk-run yodgorliklarida kelishik kategoriyasi: DOI 10.52773/tsuull.gold.2020.2/HSEG5329
Asanov, Eldor
Аңдатпа
Qadimgi turkiy tildagi kelishik kategoriyasini o‘rganish tilshunoslikda uzoq tarixga ega. Turkiy tillarda gap qurilishida muhim o‘rin tutadigan ushbu grammatik kategoriya ko‘pchilik grammatikalarda, umumiy xarakterdagi monografiyalarda chuqur ko‘rib chiqiladi. Shunga qaramay, ismli turlanishning kelishikli paradigmasini o‘rganishga bag‘ishlangan tadqiqotlar juda kam. Runik bitiklar korpusining uncha katta bo‘lmagan va yaxshi o‘rganilmagan qismlaridan biri bo‘lmish O‘rta Osiyo topildiqlarining tiliga bag‘ishlangan tadqiqotlar esa deyarli yo‘q. Ulardagi kelishik kategoriyasini olimlardan hech kim maxsus o‘rganmagan, ularning kelishik tizimi rekonstruktsiya qilinmagan.Taklif etilayotgan maqola ushbu kamchilikni muayyan darajada to‘ldirishga xizmat qiladi. Unda O‘rta Osiyo turk-run yodgorliklarida kelishik shakllari ko‘rib chiqiladi. To‘plangan material asosida mintaqada islomgacha bo‘lgan davrda tarqalgan turkiy dialektlarning kelishik tizimi rekonstruktsiya qilinadi.Olingan natijalarga ko‘ra, VIII asr O‘rta Osiyo turkiy-runik matnlarda kelishikning olti turi uchraydi. Ularning barchasi qadimgi turk tilining boshqa yozma korpuslari – O‘rxun va Enasoy matnlarida uchraydi. Shu bilan birga, O‘rxun va qisman Enasoy matnlarida uchraydigan ayrim kelishik qo‘shimchalari ko‘rib chiqilayotgan bitiklarda uchramaydi. Maqolada buning sabablari haqida fikrlar bildiriladi.
O‘rta OsiyoTalasturkiy bitiklarrunik yozuvFarg‘ona bitiklarikelishik
Метадеректер дереккөзі: журналдың OAI-PMH архиві · Sindex толық мәтінді сақтамайды, дереккөзге сілтеме береді.