Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт Том 4 № 2 (2026) · с. 470-475
ZAMONAVIY TA‘LIMDA TALABALARDA TANQIDIY FIKRLASH KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH: MOTIVATSION VA NAZARIY ASOSLAR
Ж.Я.Нуриллаев
Аннотация
Zamonaviy ta‘lim jarayonida talabalarda tanqidiy fikrlash kompetensiyasini rivojlantirishning nazariy va motivatsion asoslarini o‘rganishga bag‘ishlangan.Tanqidiy fikrlash shaxsning mustaqil, tahliliy va baholovchi tafakkur faoliyati sifatida qaraladi va zamonaviy mutaxassis uchun zarur kompetensiyalardan biri hisoblanadi.O‘zbekiston olimlari Muslimov N.A., Xodjayev B.N., Qodirova M.A., Tursunov Sh.K. va boshqalar tanqidiy fikrlashni talabaning axborotni tahlil qilish, baholash, asosli xulosa chiqarish qobiliyati sifatida talqin qiladi. Ularning tadqiqotlariga ko‘ra, kompetensiya nafaqat kognitiv, balki motivatsion va refleksiv komponentlarni o‘zida mujassamlashtiradi.Xorijiy tadqiqotlarda esa tanqidiy fikrlash XXI asr ko‘nikmalarining ajralmas qismi sifatida o‘rganilgan bo‘lib, talabaning analitik tafakkuri, metakognitiv qobiliyatlari va reflektiv faoliyati bilan bog‘liq ekanligi Facione, Halpern, Paul & Elder ta’kidlaydilar.Tadqiqotda tanqidiy fikrlash kompetensiyasining pedagogik-psixologik mazmuni va tarkibiy tuzilmasi, shuningdek, uni rivojlantirishning metodologik asoslari tahlil qilinadi. Ta’lim jarayonida motivatsion yondashuv talabaning shaxsiy faolligi va o‘quv faoliyatiga ongli yondashuvini oshirishga xizmat qiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, tanqidiy fikrlash kompetensiyasini barqaror shakllantirish ta’lim jarayonini tizimli va maqsadga yo‘naltirilgan pedagogik ta’sir bilan uyg‘unlashtirishni talab qiladi. Ushbu tadqiqot ilmiy va amaliy jihatdan ahamiyatli bo‘lib, oliy ta’limda talabalarda tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga tavsiyalar ishlab chiqishda asos bo‘ladi.
Tanqidiy fikrlash, kompetensiya, pedagogik yondashuv, motivatsiya, refleksiya, oliy ta’lim, ta’lim jarayoni, kognitiv rivojlanish, mustaqil fikrlash, muammoli vaziyatlar
Источник метаданных: OAI-PMH архив журнала · Sindex не хранит полный текст, а даёт ссылку на источник.