Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт Volume 4 Issue 2 (2026)
BOSHQARUV HISOBIDA NARX SHAKLLANISHINING NAZARIY JIHATLARI (TOVAR BOZORIDA USTUN MAVQEGA EGA XO‘JALIK SUBYEKTLARI MISOLIDA)
Xaitmetov, Elmurat
Abstract
Ushbu ilmiy maqolada tovar bozorida ustun mavqega ega bo‘lgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarda boshqaruvhisobi tizimi orqali narx shakllanishi jarayonlarini takomillashtirish masalalari tadqiq etiladi. Tadqiqotning dolzarbligiO‘zbekiston iqtisodiyotining liberallashuvi va monopoliyaga qarshi tartibga solish mexanizmlarining kuchayishi sharoitida,dominant korxonalar uchun xarajatlarni optimallashtirish va ijtimoiy mas’uliyatli narx siyosatini yuritish zaruriyati bilanbelgilanadi. Maqolada boshqaruv va buxgalteriya hisobi o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik, narx belgilashda qonunchilik talablari(soliq va antimonopol cheklovlar) hamda amaliyotda yuzaga kelayotgan muammolar tizimli tahlil qilingan. Mualliftomonidan so‘nggi 10 yillik (2016–2026 yy.) davr ichidagi dunyo va O‘zbekiston iqtisodiyotidagi narxlar dinamikasi,inflyatsiya darajasi va hududiy koeffitsientlar qiyosiy-statistik metodlar yordamida o‘rganilgan. Tadqiqotning ilmiy yangiligisifatida ustun mavqega ega korxonalar uchun maqsadli tannarx va faoliyat turlari bo‘yicha xarajatlar hisobi modellariniintegratsiya qilish taklif etilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, taklif etilayotgan metodologiya korxonalarning operatsionsamaradorligini 15 foizga oshirish bilan bir qatorda, soliq bazasining shaffofligini ta’minlash va milliy iqtisodiyotningbarqaror o‘sishiga xizmat qiladi. Maqola soha mutaxassislari, ilmiy izlanuvchilar va korxona rahbarlari uchun nazariy vaamaliy qo‘llanma sifatida xizmat qilishi mumkin
boshqaruv hisobi, buxgalteriya hisobi, narx shakllanishi, ustun mavqe, dominant korxona, tannarx, inflyatsiya, soliqqa tortish, O‘zbekiston, strategik tahlil
Metadata source: the journal's OAI-PMH archive · Sindex does not store the full text; it links to the source.