Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт 4-том 3-нөмір (2026)
HUDUDIY RIVOJLANISHDA MAHALLIY BUDJET VA MOLIYAVIY MANBALARNI DIVERSIFIKATSIYA QILISH MEXANIZMLARI
Sharipov, Abror
Аңдатпа
Mazkur maqolada hududiy rivojlanishni moliyalashtirishda mahalliy budjetlarning rolini kuchaytirish,transfertlarga qaramlikni kamaytirish hamda mahalliy moliyaviy manbalarni diversifikatsiya qilish mexanizmlari tahlilqilinadi. Tadqiqotning asosiy g‘oyasi diversifikatsiyani faqat daromad manbalarini ko‘paytirish emas, balki “soliq bazasi–soliq bo‘lmagan tushumlar–transfertlar dizayni–ochiqlik va hisobdorlik” o‘zaro bog‘langan tizimi sifatida boshqarishdaniborat. Normativ-huquqiy bazani tahlil qilish (Budjet kodeksi, “Ochiq budjet” va “Tashabbusli budjet”ga oid Prezidentqarorlari, 2026-yil Davlat budjeti va uning ijrosini ta’minlash bo‘yicha qarorlar) hamda xalqaro tashkilotlar tavsiyalari (Jahonbanki, IHTT, BMTTD) asosida mahalliy daromadlarni rag‘batlantiruvchi va shaffoflashtiruvchi instrumentlar to‘plami ishlabchiqildi. Soddalashtirilgan ssenariy hisob-kitoblari 2026-yil prognoz ko‘rsatkichlari doirasida mol-mulk va yer soliqlarida5 foizlik ma’murchilik yaxshilanishi, aylanmadan olinadigan soliqda 3 foizlik yig‘iluvchanlik oshishi, soliq bo‘lmagantushumlarda 1 foizlik safarbarlik va QQS prognozi oshirib bajarilishi bo‘yicha hududlarda qoldiriladigan ulush mexanizmlariorqali mahalliy fiskal makon sezilarli kengayishini ko‘rsatadi. Maqola natijasida diversifikatsiya mexanizmlarini joriy etishbo‘yicha bosqichma-bosqich metodik model, solishtirma jadval va vizual sxemalar taklif etiladi
Mahalliy budjet; hududiy rivojlanish; fiskal nomarkazlashuv; vertikal fiskal tafovut; soliq bazasi; soliq bo‘lmagan tushumlar; transfertlar; “Ochiq budjet”; “Tashabbusli budjet”; kadastr va ko‘chmas mulk registri; shaffoflik; jamoatchilik nazorati
Метадеректер дереккөзі: журналдың OAI-PMH архиві · Sindex толық мәтінді сақтамайды, дереккөзге сілтеме береді.