Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт Volume 4 Issue 5 (2026)
OʻZBEKISTONDA MAISHIY QATTIQ CHIQINDILAR TIZIMINING HAYOTIY SIKL BAHOLASHI
Firas Halawani, Insavalieva, Feruza
Abstract
Hayotiy sikl baholashi maishiy qattiq chiqindilarni boshqarish tizimlarida muhim ahamiyatga ega, chunkiu urbanizatsiya jarayonida turli ijtimoiy-iqtisodiy va isteʼmol xususiyatlariga ega jamoalar tomonidan yuzaga keladigansamarasiz chiqindi utilizatsiyasi oqibatidagi ekologik muammolar hamda infratuzilmaga tushadigan bosimlarni hal etishgayordam beradi. Turli hududlarda maishiy qattiq chiqindilarning hosil boʻlishi va qayta ishlash amaliyotlari farq qilishi mumkin.Ushbu tadqiqot maishiy qattiq chiqindilarni boshqarish tizimi doirasining umumiy ekologik barqarorlik koʻrsatkichlarigataʼsirini oʻrgandi. Aniqroq aytganda, tadqiqot siyosiy aralashuvdan oldin va keyin shahar va qishloq guruhlari oʻrtasidachiqindilarni boshqarish samaradorligida sezilarli farqlar mavjud yoki mavjud emasligini aniqlashga qaratildi. Mazkurtadqiqot shahar hududlarida maishiy qattiq chiqindilarni boshqarish tizimlari natijalariga hayotiy sikl baholashiningsamaradorligini oʻrgandi. Asosiy maqsad Oʻzbekistondagi chiqindilarni boshqarish amaliyotlarining ekologik barqarorliknatijalari haqida chuqurroq tushunchaga ega boʻlish edi. Ushbu tadqiqot mahalliy oʻrta maktab oʻquvchilarining ekologikbarqarorlik boʻyicha taʼlimga munosabatlarini tahlil qilish orqali maishiy qattiq chiqindilar tizimining muammolarini oʻrgandi.Maishiy chiqindilarni boshqarish sohasi ekologik barqarorlik kursiga hayotiy sikl baholashi integratsiya qilingani sabablitanlab olindi. Manfaatdor tomonlarning qarashlariga asoslanib, munitsipalitetlar uchun barqaror chiqindilarni boshqarishstrategiyalarini ishlab chiqish maqsadida miqdoriy va sifat tadqiqotlari oʻtkazildi. Natijalar, shuningdek, chiqindilarniboshqarish tizimlarida hayotiy sikl baholashidan foydalanish ekologik barqarorlik boʻyicha bilimlarning oshishiga, tahliliykoʻnikmalarning rivojlanishiga hamda mahalliy hamjamiyatlarda barqarorlik madaniyatining shakllanishiga olib kelganinikoʻrsatdi. Oʻzbekistondagi mahalliy hokimiyat organlari ushbu barqarorlik strategiyalaridan mahalliy oʻquvchilar orasidaekologik xabardorlikni rivojlantirishda foydalanishlari mumkin. Ushbu modelni boshqa rivojlanayotgan hududlarda ekologikkompetensiyalarni rivojlantirishga ham kengaytirish mumkin, bu esa tez urbanizatsiyalashayotgan va sanoatlashayotganjamiyatda muhim ahamiyatga ega. Maishiy qattiq chiqindilar tizimi uchun ishlab chiqilgan model talabalarga ekologikmuammolarni hal qilish va kelajakda barqaror qarorlar qabul qilish jarayonida eng samarali taʼlim tajribasini taqdim etishnimaqsad qiladi.
hayotiy sikl baholashi, maishiy qattiq chiqindilarni boshqarish, ekologik barqarorlik, barqarorlik xabardorligi, service-learning (xizmat orqali oʻrganish), strukturaviy tenglamalar modellashtirish, Oʻzbekiston
Metadata source: the journal's OAI-PMH archive · Sindex does not store the full text; it links to the source.