Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт 4-том 6-сан (2026)
MARKAZIY OSIYODA OZIQ-OVQAT NARXLARI INFLATSIYASINING UZOQ MUDDATLI DINAMIKASI (2005–2025): O‘ZBEKISTONGA ALOHIDA E’TIBOR QARATILGAN QIYOSIY TAHLIL
Davirova, Shahlo, Nasirullayeva, Sevinch
Аннотация
2005–2025-yillar davomida Markaziy Osiyo mamlakatlarida oziq-ovqat narxlariinflatsiyasining uzoq muddatli dinamikasi o‘rganilib, O‘zbekiston hamda uning qo‘shni davlatlari misolida qiyosiytahlil amalga oshirilgan. Tadqiqotda tavsifiy va qiyosiy tahlil usullaridan foydalanilib, Qozog‘iston, Qirg‘iziston,Tojikiston, O‘zbekiston va Turkmanistonda oziq-ovqat inflatsiyasining tendensiyalari, o‘zgaruvchanlikxususiyatlari hamda yirik global shoklarning ta’siri baholangan.Natijalar mintaqada oziq-ovqat inflatsiyasining barqaror o‘sish tendensiyasi mavjudligini hamda ayniqsa2008-yildan keyingi davrda yuqori darajadagi o‘zgaruvchanlik kuzatilganligini ko‘rsatdi. Tahlil davomida ikkitamuhim global hodisa — 2008-yilgi jahon moliyaviy inqirozi va COVID-19 pandemiyasi inflatsiya sur’atlariningkeskinlashuvi hamda narxlar dinamikasidagi tarkibiy o‘zgarishlarning asosiy omillari sifatida baholandi.Mazkur shoklarning ta’siri mamlakatlarning importga qaramlik darajasi, qishloq xo‘jaligi salohiyati vamakroiqtisodiy siyosat mexanizmlariga qarab turlicha namoyon bo‘lgan. O‘zbekistonda 2017-yilgacha nisbatanbarqaror inflatsiya trayektoriyasi kuzatilgan bo‘lsa, valyuta kursi erkinlashtirilganidan so‘ng inflatsiya darajasi vauning o‘zgaruvchanligi sezilarli ravishda oshgan. Bu holat valyuta kursi orqali narxlarga ta’sir qilish mexanizmikuchayganligini hamda mamlakatning jahon tovar bozorlaridagi narx o‘zgarishlariga nisbatan sezgirligiortganligini anglatadi.Mamlakatlar kesimidagi qiyosiy tahlil Qozog‘istonda inflatsiya o‘zgaruvchanligi nisbatan past ekanligini,Qirg‘iziston va Tojikistonda esa tashqi shoklarga yuqori sezgirlik mavjudligini ko‘rsatdi. Olingan natijalar MarkaziyOsiyoda oziq-ovqat inflatsiyasi tashqi shoklar va ichki tarkibiy omillar ta’sirida shakllanishini tasdiqlaydi. Shubilan birga, iqtisodiy liberallashuv va narxlar barqarorligi o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash, mahalliy ishlabchiqarish tizimlarini mustahkamlash hamda makroiqtisodiy barqarorlikni kuchaytirish zarurligi asoslab berilgan.
oziq-ovqat inflatsiyasi, Markaziy Osiyo, O‘zbekiston, inflatsiya o‘zgaruvchanligi, valyuta kursi ta’siri, global shoklar, qiyosiy tahlil, makroiqtisodiy barqarorlik
Метадайындар булагы: журналдын OAI-PMH архиви · Sindex толук текстти сактабайт, булакка шилтеме берет.