Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт Volume 4 Issue 7 (2026) · pp. 73-80
ONLAYN VA SKORING TIZIMLARI ORQALI BERILADIGAN TEZKOR KREDITLARNI SUGʻURTALASHDAGI YANGI TENDENSIYALAR
Yusupov, Ruslan
Abstract
Maqsad — onlayn va skoring tizimlari orqali beriladigan tezkor kreditlar bozorida sugʻurtaqamrovining shakllanish xususiyatlarini empirik jihatdan aniqlash hamda riskga mos narxlashga taʼsir etuvchiomillarni baholashdir. Metodlar — 2020–2025-yillardagi panel kuzatuvlar asosida tavsifiy statistika, korrelyatsiyamatritsasi, panel regressiya va GLM baholash usullari qoʻllanildi. Modelning tushuntirish qobiliyati R² = 0,37 nitashkil etdi. Natijalar — onlayn kreditlash faolligi yuqori boʻlgan segmentlarda sugʻurta qamrovi kredit riskibilan bir yoʻnalishda oʻzgargani aniqlandi. Skoring tizimlarining takomillashuvi riskga mos narxlashning statistikahamiyatini p<0,05 va p<0,01 darajalarida tasdiqladi, ayrim bogʻliqliklar esa p<0,001 darajasiga yetdi. Panelkuzatuvlari sugʻurtalash dizayni tezkor kredit portfeli barqarorligi bilan bevosita bogʻliqligini, tavsifiy statistikadakuzatilgan farqlar esa skoring intizomi yuqori boʻlgan guruhlarda yanada yaqqol namoyon boʻlishini koʻrsatdi.Xulosa — tezkor kreditlarni sugʻurtalash faqat himoya vositasi sifatida emas, balki kredit riskini baholash variskga mos narxlashning integratsiyalashgan elementi sifatida rivojlanmoqda. Ilmiy hissa 2020–2025-yillardagikuzatuvlar asosida sugʻurtalash, skoring va onlayn kreditlash oʻrtasidagi amaliy bogʻliqlikni miqdoriy dalillaryordamida yagona tizimda asoslab berilganidadir.
anderrayting, kredit riski, kredit reytingi, raqamli kreditlash, riskga mos narxlash, toʻlovga qobiliyatsizlik.
Metadata source: the journal's OAI-PMH archive · Sindex does not store the full text; it links to the source.