Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт Ҷилди 4 № 6 (2026) · Саҳифаҳои 830-835
QASHQADARYO VILOYATIDA ASALARICHILIKNI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA RIVOJLANTIRISH: ISHLAB CHIQARISH SAMARADORLIGI VA PROGNOZ KO‘RSATKICHLARI
Farmanov, Jonibek
Аннотатсия
Qashqadaryo viloyatida asalarichilikni raqamli texnologiyalar asosida rivojlantirishningishlab chiqarish samaradorligiga ta’siri hamda istiqboldagi prognoz ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. Tadqiqotningasosiy maqsadi raqamli texnologiyalarni joriy etish darajasi, asal hosildorligi, ishlab chiqarish hajmi va komplekssamaradorlik o‘rtasidagi bog‘liqlikni miqdoriy ko‘rsatkichlar asosida baholashdan iborat. Tadqiqot doirasida2020–2025-yillarda asalari uyalari soni, bir uya hisobiga hosildorlik, jami asal ishlab chiqarish hajmi, raqamlitexnologiyalarni joriy etish darajasi hamda DAEI – raqamli asalarichilik samaradorligi indeksi tahlil qilingan.2020–2025-yillarda asal ishlab chiqarish hajmi 3 885 tonnadan 7 905 tonnagacha, hosildorlik 18,5 kg dan 25,5kg gacha, raqamli texnologiyalarni joriy etish darajasi 10 foizdan 70 foizgacha, DAEI esa 0,32 dan 0,78 gachaoshgan. Metodologik jihatdan trend modellashtirish, ARMAX/ARIMA turidagi vaqt qatorlari modellari, regressiyatahlili va prognoz natijalarini qiyosiy baholash usullaridan foydalanilgan. Kvadratik trend modeli bo‘yicha R² =0,9991 natija qayd etilib, ishlab chiqarish hajmining tezlashuvchi o‘sish tendensiyasi aniqlangan. ARMAX modeliasosida 2030-yil uchun 2 272,9 tonna, axborot va aloqa xizmatlari omili hisobga olingan prognoz bo‘yicha esa 2487,1 tonna asal ishlab chiqarilishi prognoz qilingan. Shu bilan birga, raqamli texnologiyalarni joriy etish darajasiva samaradorlik indikatorlariga asoslangan alohida ssenariy bo‘yicha 2030-yilga kelib asal ishlab chiqarishhajmi 14 105 tonnaga yetishi prognoz qilingan. Olingan natijalar raqamli monitoring, axborot-kommunikatsiyaxizmatlari va ma’lumotlarga asoslangan boshqaruv asalarichilikda ishlab chiqarish samaradorligini oshirishningmuhim omillari ekanini ko‘rsatadi.
asalarichilik, raqamli texnologiyalar, DAEI, IoT, sun’iy intellekt, asal ishlab chiqarish, hosildorlik, ARMAX, ARIMA, prognozlash, axborot-kommunikatsiya xizmatlari.
Манбаи метамаълумот: бойгонии OAI-PMH-и маҷалла · Sindex матни пурраро нигоҳ намедорад, ба манбаъ пайванд медиҳад.