Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт Ҷилди 4 (2026) · Саҳифаҳои 217-221
TOG‘-KON FAOLIYATINING EKOLOGIK TA’SIRINI BAHOLASH VA KAMAYTIRISHNING ILMIY ASOSLARI
Abduniyazov, Xusan
Аннотатсия
Tadqiqotning maqsadi tog‘-kon jarayonlarida chang, drenaj suvlari va texnogen relyefningbirgalikdagi ta’sirini yagona hisoblash sxemasi asosida baholashdan iborat. Tadqiqotda manba qatlamlari,tarqalish maydoni va himoya choralarini qamrab oluvchi uch bosqichli algoritm, GIS asosidagi fazoviy tahlilhamda dasturiy sinovlardan foydalanildi. Elastic-Net modeli uchun α = 0,62 qiymati tanlandi. Natijalarga ko‘ra,chang yuklamasi 8,2 % ga, oqova suvning ifloslanish indeksi 12,9 % ga kamaydi, kamaytirish samaradorligiesa 71,0 % dan 78,6 % gacha oshdi. O‘lchash noaniqligi 4,8 % RSD dan 3,9 % RSD gacha pasaydi. Taklifetilgan algoritm ekologik xavfni miqdoriy ko‘rsatkichlar asosida baholash, monitoring va reabilitatsiya choralarinitanlash hamda texnogen hududlarda muhandislik nazoratini takomillashtirish imkonini beradi.
algoritmik tahlil, chang emissiyasi, drenaj suvlari, geotizim monitoringi, kamaytirish modeli, texnogen relyef.
Манбаи метамаълумот: бойгонии OAI-PMH-и маҷалла · Sindex матни пурраро нигоҳ намедорад, ба манбаъ пайванд медиҳад.