«FarDU ilmiy xabarlari» 7-tom 2-san (2026)
INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA GUL KOMPONENTLI FRAZEOLOGIZMLAR: KOGNITIV-SEMANTIK TIPOLOGIYA
Xazratqulova, Feruza
Annotaciya
Gul komponentiga ega frazeologik birliklar obrazli tilning alohida va madaniy jihatdan yuklangan qatlamini tashkil etadi; ular inson kognitsiyasi va kommunikatsiyasida gullarga nisbatan shakllangan chuqur ramziy assotsiatsiyalarni aks ettiradi. Ushbu tadqiqot ingliz va o‘zbek tillaridagi gul komponentli frazeologizmlarning qiyosiy kognitiv-semantik tahlilini taqdim etadi; ma’lumotlar nufuzli bir tilli va ikki tilli frazeologik lug‘atlar, adabiy korpuslar hamda og‘zaki folklor manbalaridan yig‘ildi. Konseptual metafora nazariyasi va kognitiv semantika prinsiplari asosida har ikki tilda muntazam uchraydigan konseptual domenlar — go‘zallik, muhabbat, hayotiylik (jo‘shqinlik), o‘tkinchilik va axloqiy fazilat — aniqlanadi. Tahlil, shuningdek, madaniyatga xos sezilarli tafovutlarni ko‘rsatadi: ingliz frazeologizmlari ko‘pincha G‘arb madaniy narrativlari shakllantirgan tarixiy, adabiy va botanika an’analariga tayanadigan bo‘lsa, o‘zbek frazeologizmlari agrar hayot, folklor va islomiy ramziylik bilan chambarchas bog‘liq. Natijalar umuminsoniy va madaniyatga bog‘liq metaforik xaritalashlarning birgalikda mavjudligini yoritadi hamda til shakli, kognitiv jarayonlar va madaniy dunyoqarash o‘zaro aloqasiga doir muhim xulosalar beradi. Tadqiqot turli tillar bo‘yicha frazeologizmlar tipologiyasiga hissa qo‘shishi bilan birga, intermadaniy kommunikatsiya va tarjimashunoslikda gul ramziyligining ahamiyatini ta’kidlaydi. Ish kognitiv lingvistika, tillararo semantika va amaliy yo‘nalishlar — leksikografiya, ikki tilli ta’lim hamda intermadaniy pragmatika — uchun ham dolzarb metodik va amaliy oqibatlarga ega.
gul komponentli frazeologizmlar; kognitiv semantika; konseptual metafora; tillararo tipologiya; madaniy lingvistika; ingliz–o‘zbek qiyosi; obrazli til.floral idioms; cognitive semantics; conceptual metaphor; cross-linguistic typology; cultural linguistics; English-Uzbek comparison; figurative language.
Metadata derekkózi: jurnal OAI-PMH arxivi · Sindex tolıq mátindi saqlamaydı, derekkózge silteme beredi.