«FarDU ilmiy xabarlari» Volume 7 Issue 1 (2026)
TURKIY MIFOLOGIK TAFAKKUR VA XALQ ADABIYOTIDAN KO'K RANGNING SEMANTIK QATLAMLIKLARI
Qurbanlı, Farqana
Abstract
Mifologik tafakkur va folklor an'analarida ranglarning muhim roli qadim zamonlardan beri ma'lum. Turkiy mifologik tizimida maxsus semantik va ramziy ma'nolarga ega ranglar orasida ko'k (osmon ko'k) markaziy o'rinni egallaydi. Moviy rang osmon, dengiz, ilohiy kuch va ma'naviy yuksalish bilan bog'liq bo'lib, ham xudoni, ham himoya kuchini ramziy ma'noda anglatadi. Qadimgi turkiy e'tiqodlarda "yomon ko'z"ga qarshi ishlatiladigan ko'k munchoqlar, shuningdek, dostonlar va ertaklarda uchraydigan ko'k otlar va qushlar, shuningdek, rangning qahramonlik, poklik va najot bilan bog'liqligi uning ko'p qatlamli madaniy ahamiyatini namoyish etadi. O'g'uz xoqon dostoni va Dada Qo'rqud kitobida ko'k rang ilohiy qudrat va samoviy kelib chiqishni anglatadi. Shu bilan birga, ma'lum kontekstlarda ko'k rang motam, qayg'u va o'lim ma'nolarini ham o'zida mujassam etgan. Xalq she'riyati va bayati juftliklarida u ko'pincha qayg'u, ajralish va taqdir yukini ramziy ma'noda ifodalaydi.
ko'k rangturkiy mifologiyafolklorramziylikrang semantikasiko'k munchoqmotam motivlariblue colorTurkic mythologyfolklore
Metadata source: the journal's OAI-PMH archive · Sindex does not store the full text; it links to the source.