«FarDU ilmiy xabarlari» 31-tom 3-san (2025)
KOGNITIV TILSHUNOSLIK: ASOSIY YONDASHUVLAR VA TUSHUNCHALAR
Karimjonova, Shahlo
Annotaciya
<p><em>Ushbu maqola kognitiv lingvistikaning shakllanishi, rivoji va zamonaviy tilshunoslikdagi ahamiyatini o‘rganadi. Muallif ingliz va o‘zbek tilshunos olimlarining kognitiv tilshunoslik, uning shakllanish bosqichlari haqida bildirilgan fikrlarni umumlashtirga. Kognitiv lingvistika 1970-yillarda rasmiy tilshunoslik yondashuvlariga qarshi norozilik sifatida yuzaga kelgan. </em><em>Uning asosi insonni toifalash va gestalt psixologiyasi kabi 1960-1970-yillardagi kognitiv fan rivojiga borib taqaladi. Ushbu sohada dastlabki tadqiqotlar kam sonli olimlar tomonidan amalga oshirilgan bo‘lsa-da, 1990-yillarda kognitiv tilshunoslar soni ortib, Kognitiv lingvistika jurnali va Xalqaro kognitiv lingvistika jamiyati tashkil etildi.</em></p> <p><em>Kognitiv lingvistika aniq bir nazariya emas, balki umumiy tamoyillar, qarashlar va farazlarga asoslangan yondashuvdir. Bu yondashuv tilni inson tafakkurining oynasi sifatida ko‘rib, konseptualizatsiya naqshlarini o‘rganishni maqsad qiladi. Tilning inson ongining tuzilishi va xususiyatlarini aks ettirishi haqidagi faraz bu sohaning metodologik asosini tashkil etadi.</em></p> <p><em>Maqolada kognitiv lingvistikaning ijtimoiy, madaniy va lingvistik jarayonlar bilan uzviy bog‘liqligi ta’kidlanadi. Ushbu yo‘nalish turli fanlar, jumladan psixologiya, antropologiya, falsafa va kompyuter texnikasi bilan hamkorlikda rivojlanib, ilmiy tadqiqotlar uchun yangi imkoniyatlar ochadi. Kognitiv tilshunoslik til orqali bilimlarni saqlash, ifodalash va uzatish mexanizmlarini tadqiq qilishga qaratilgan bo‘lib, bu o‘zbek tili sohiblarining tafakkur grammatikasini o‘rganishda muhim ahamiyatga ega. Maqola kognitiv lingvistikani turli fanlararo muloqot mahsuli sifatida ko‘rsatib, uning ilmiy izlanishlardagi o‘rnini belgilaydi. Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tilshunosligidagi kognitiv tilshunoslikning shakllanish bosqichlari batafsil yoritib berilgan.</em></p>
vizual kognitiv fe’llaro‘zbek tiliingliz tilisemantik tahlilmorfologik xususiyatlarsintaktik tuzilmakognitiv tilshunoslikidrokko‘rish jarayoniqiyosiy tahlil
Metadata derekkózi: jurnal OAI-PMH arxivi · Sindex tolıq mátindi saqlamaydı, derekkózge silteme beredi.