«FarDU ilmiy xabarlari» Volume 30 Issue 6 (2024)
POETIK SINTAKSIS: EKSPRESSIV VA EKSTRALINGVISTIK VOSITALAR TALQINI
Abdupattoev, Muhammadtohir
Abstract
<p><em>Maqolada lingvopoetikaning asosiy sohalaridan biri hisoblangan poetik sintaksis masalalari, poetik sintaksisning asosiy tadqiqot obyekti hisoblangan poetik nutq tarkibida ishtirok etuvchi ekspressiv va ekstralingvistik vositalarning asosiy belgi-xususiyatlari yoritilgan. Shuningdek, poetik nutqning sintaktik xususiyatlarini o‘rganishda e’tibor qaratilishi lozim bo‘lgan yana bir masala ekspressivlik ekanligi, ekspressivlik muammosi tilshunoslikda uzoq yillardan buyon tadqiqotchilar diqqatini o‘ziga tortib kelishi yoritiladi. Poetik sintaksis doirasida e’tibor qaratilishi lozim bo‘lgan masalalardan yana biri poetik nutqning yaratilishiga ta’sir qiluvchi ekstralingvistik omillar masalasidir. Nutqning yaratilish jarayonida, fikr ifoda etish uchun faqat lingvistik omillarga tayanilmaydi. Nutqning qanday shakllanishiga tashqi ta’sir ko‘rsatuvchi shunday kategoriyalar ham mavjudki, ular tilshunoslikda ekstralingistik omillar deb yuritiladi. Umuman, poetik nutqning shakllanishida ekspressiv va ekstralingvistik vositalarning ta’siri yuqorida biz to‘xtalib o‘tgan xususiyatlariga ko‘ra ko‘zga tashlanadi. Faqat ekstralingistik vositalarning u yoki bu turi ma’lum bir nutqning yaratilishiga faol ta’sir etsa, boshqa bir nutqda nofaol bo‘ladi. Ekspressivlik tilning eng asosiy vazifalaridan biri hisoblangan ta’sir qilish funksiyasining yuzaga chiqishida muhim rol o‘ynaydi. Mazkur kategoriya poetik nutqda tilning xilma xil birliklari va nutqiy vositalari yordamida ifoda etiladi. Ekspressivlikning poetik nutqda samarali qo‘llanishi natijasida emotsional ta’sirga ega bo‘lgan effekt shakllanishi isbotlab berilgan.</em></p>
lingvopoetikapoetik sintaksisekspressologiyaemotsionallikekspressiv nutqaktual bo‘linishekstralingvistikaindvidualliksintaktik figuratasviriylik
Metadata source: the journal's OAI-PMH archive · Sindex does not store the full text; it links to the source.