«FarDU­ ilmiy xabarlari» Volume 30 Issue 3 (2024)

“QISASI RABG‘UZIY” ASARIDA QO‘LLANGAN KO‘MAKCHILAR TAHLILI

Jo‘raboyeva, Gulrux, Ergashova, Gulsanam

Read at source

Abstract

<p><em>Maqolada </em><em>Nosiriddin Burhoniddin o‘g‘li Rabg‘uziy tomonidan yozilgan va eski o‘zbek tili xususiyatlarini o‘zida aks ettirgan “Qisasi Rabg‘uziy” asarida qo‘llangan ko‘makchilar tahlil etilgan. </em><em>Nosiriddin Rabg‘uziy Xorazmning Raboti O‘g‘uz degan joyidan bo‘lib, XIII asning oxiri – XIV asrning boshlarida yashagan. Adibning bizgacha faqat “Qisasi Rabg‘uziy” asari saqlanib qolgan va u turkiy tilda nasrda bitilgan birinchi yirik asar hisoblanib, keyinchalik “Qisasul-anbiyoyi turkiy” nomi bilan shuhrat topgan.</em><em> Asarda eski o‘zbek tiliga oid juda ko‘plab ko‘makchilar ishtirok etgan va ularning ayrimlari bugungi kunda iste’moldan chiqib ketgan. Ko‘makchilarning mustaqil ma’noli so‘zlardan farqi ko‘makchilarda mustaqil leksik ma’no yo‘q ekanligidagina emas, balki ko‘makchilardagi leksik ma’no qandaydir o‘ziga xos xususiyatga ega bo‘lib, ular mustaqil ma’noli so‘zlarga birikkandagina paydo bo‘lishidadir. Mustaqil so‘zlarning ko‘makchilarga o‘tishi undagi leksik va grammatik xususiyatlarning o‘zgarishiga olib keladi. Ko‘makchilar grammatik kategoriya bo‘lgani uchun</em><em> ham tilda ko‘makchilarning paydo bo‘lishi grammatikaning bir elementi hisoblanadi. Turkiy tillarda, jumladan, o‘zbek tilida ham ko‘makchilar guruhining kengayishi XII-XIII asrlarga to‘g‘ri keladi. Umumxalq tilining nodir namunasi asosida yozilgan “Qisasi Rabg‘uziy” asarida ham yordamchi so‘z turkumiga kiruvchi ko‘makchilarning keng qo‘llanishi yuqoridagi fikrlarning to‘g‘ri ekanligini tasdiqlaydi va o‘z navbatida ularning tadqiqi o‘zbek tili tarixi hamda hozirgi o‘zbek tilidagi ayrim nazariy qarashlarga oydinlik kiritadi.</em></p>

mustaqil so‘z turkumiyordamchi so‘z turkumiko‘makchisof ko‘makchilarvazifadosh ko‘makchilaretimologik tahliltarixiy morfologiyao‘g‘uz-qipchoq tili unsurlariqarluq-uyg‘ur tili unsurlari.independent word group

Metadata source: the journal's OAI-PMH archive · Sindex does not store the full text; it links to the source.

Cite

APA 7 
Jo‘raboyeva, Gulrux & Ergashova, Gulsanam (2024). “QISASI RABG‘UZIY” ASARIDA QO‘LLANGAN KO‘MAKCHILAR TAHLILI. «FarDU­ ilmiy xabarlari», 30(3).
GOST R 7.0.5 
Jo‘raboyeva, Gulrux, Ergashova, Gulsanam “QISASI RABG‘UZIY” ASARIDA QO‘LLANGAN KO‘MAKCHILAR TAHLILI // «FarDU­ ilmiy xabarlari». 2024. Т. 30. № 3.
BibTeX 
@article{gulrux2024,
  author  = {Jo‘raboyeva, Gulrux and Ergashova, Gulsanam},
  title   = {“QISASI RABG‘UZIY” ASARIDA QO‘LLANGAN KO‘MAKCHILAR TAHLILI},
  journal = {«FarDU­ ilmiy xabarlari»},
  year    = {2024},
  volume  = {30},
  number  = {3}
}
RIS 
TY  - JOUR
AU  - Jo‘raboyeva, Gulrux
AU  - Ergashova, Gulsanam
TI  - “QISASI RABG‘UZIY” ASARIDA QO‘LLANGAN KO‘MAKCHILAR TAHLILI
JO  - «FarDU­ ilmiy xabarlari»
PY  - 2024
VL  - 30
IS  - 3
ER  -