Innovations in Science and Technologies Ҷилди 2 № 7 (2025) · Саҳифаҳои 300-310
O‘ZBEKISTONDA TABIIY HARAKATNING ASOSIY KO‘RSATKICHLARINI ARIMA MODELI YORDAMIDA DEMOGRAFIK PROGNOZLASH
Abduraxmanov, Abduazim
Аннотатсия
Mazkur maqolada O‘zbekistonda tabiiy harakatning asosiy ko‘rsatkichlari — tug‘ilish, o‘lim va tabiiy o‘sish demografik jarayonlarining istiqboldagi dinamikasini baholash uchun vaqt qatorlari tahliliga asoslangan ARIMA modeli qo‘llanildi. Tadqiqot uchun 2000–2024-yillar davridagi Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumotlaridan foydalanildi. ARIMA modelining identifikatsiya, baholash va diagnostika bosqichlari ketma-ket amalga oshirilib, demografik ko‘rsatkichlarning kelgusi besh yillik davr uchun prognozlari shakllantirildi. Empirik natijalar tug‘ilishning pasayish tendensiyasi sekinlashayotganini, o‘lim ko‘rsatkichlari nisbatan barqarorlashayotganini, tabiiy o‘sish darajasi esa hududlar kesimida sezilarli farqlar bilan davom etayotganini ko‘rsatdi. Prognozlar demografik siyosatni rejalashtirish, aholining barqaror rivojlanishini ta’minlash hamda mehnat resurslari taqsimotini samarali boshqarishda ilmiy asos sifatida qo‘llanilishi mumkin.
O‘zbekiston, tabiiy harakat, tug‘ilish, o‘lim, tabiiy o‘sish, demografik prognozlash, ARIMA modeli, vaqt qatori, statistika
Манбаи метамаълумот: бойгонии OAI-PMH-и маҷалла · Sindex матни пурраро нигоҳ намедорад, ба манбаъ пайванд медиҳад.