Қўқон университети хабарномаси Ҷилди 17 (2026) · Саҳифаҳои 286-287
“ALPOMISH” DOSTONIDA SAFAR MOTIVINING BADIIY XUSUSIYATLARI VA MIFOLOGIK ASOSLARI
Sariyeva, Gulnurabegim
Аннотатсия
Ushbu maqolada o‘zbek xalq qahramonlik eposi “Alpomish” dostonidagi markaziy syujet unsurlaridan biri bo‘lgan safar motivi tadqiq etiladi. Tadqiqotning maqsadi qahramonning Qo‘ng‘irotdan Qalmoq eliga safari va zindondagi asirlik davrini shunchaki geografik harakat emas, balki mifik initsiyatsiya (balog‘atga yetish sinovi) jarayoni sifatida yoritishdan iborat. Ishda qiyosiy-tarixiy va strukturaviy tahlil metodlaridan foydalanilgan bo‘lib, Alpomishning safari “Manas” va “Dada Qo‘rqut” dostonlaridagi turdosh motivlar bilan chog‘ishtiriladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, safar motivi doston kompozitsiyasida qahramonning shaxsiy manfaatlaridan (Barchinoyga yetishish) umumxalq manfaatlariga (el birligi va adolat o‘rnatish) o‘tishidagi asosiy transformatsiya vositasi bo‘lib xizmat qiladi. Zindon motivi esa “o‘lim va qayta tug‘ilish” ramzi sifatida qahramonning ma’naviy yuksalishini ta’minlaydi. Maqola xulosalari dostonning strukturaviy yaxlitligini va turkiy xalqlar mentalitetidagi “ideal qahramon” konsepsiyasini tushunishda muhim ilmiy ahamiyatga ega.
Alpomish dostoni, safar motivi, initsiyatsiya, zindon motivi, transformatsiya, turkiy epos, Boychibor, mifik makon, strukturaviy tahlil, qahramonlik eposi.
Манбаи метамаълумот: бойгонии OAI-PMH-и маҷалла · Sindex матни пурраро нигоҳ намедорад, ба манбаъ пайванд медиҳад.