Қўқон университети хабарномаси 18-том (2026) · 11-12-беттер
TOLKIEN ASARLARIDA METAFORALARNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI VA ULARNING DISKURSIV XUSUSIYATLARI
Qosimov, Abdulxay
Аннотация
Ushbu maqolada J.R.R.Tolkienning “Uzuklar hukmdori” (The Lord of the Rings) asarida qo‘llangan metaforalarning o‘ziga xos lingvistik va kognitiv xususiyatlarini hamda ularning badiiy diskurs tarkibidagi funksional-semantik rolini o‘rganildi. Tadqiqotda konseptual metafora nazariyasi va MIPVU metodologiyasiga asoslangan holda mifotopoetik makon, qahramonlar nutqi va muallif narratividagi metaforik ifodalar tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, Tolkien ijodida qo‘llangan metaforalar an’anaviy she’riy troplardan farqli o‘laroq, dunyoni kognitiv modellashtirish va mifologik ong shakllantirishning universal vositasiga aylanadi. Shuningdek, metaforik birliklar asar voqeliklarini konseptual tizimga solishda, yaxshilik va yovuzlik oppozitsiyasini ifodalashda hamda qahramonlarning ichki dunyosini ochib berishda muhim vosita sifatida xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari badiiy matnda metaforaning nafaqat estetik, balki kognitiv va kommunikativ funksiyalarini ham yoritib, uning lingvistik tahlil doirasini kengaytirishga hissa qo‘shadi. Mazkur ish Tolkien asarlarini chuqurroq anglash, shuningdek, zamonaviy lingvistik tadqiqotlarda konseptual metafora yondashuvini qo‘llash uchun nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.
Tolkien, metafora, konseptual metafora nazariyasi, MIPVU, kognitiv tilshunoslik, diskurs, mifopoetika, “Uzuklar hukmdori”
Метадайындар булагы: журналдын OAI-PMH архиви · Sindex толук текстти сактабайт, булакка шилтеме берет.