Қўқон университети хабарномаси 18-том (2026) · 146-149-беттер
INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA DO‘STLIKKA OID BIRLIKLARNING TARJIMA EKVIVALENTLIGI: OBRAZLI, FUNKSIONAL VA ADAPTATSION MOSLIK
Mamatova, Zarrina
Аңдатпа
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida do‘stlik konseptini ifodalovchi paremiologik hamda frazeologik birliklarning tarjima ekvivalentligi masalasi lingvistik, pragmatik va lingvokulturologik jihatdan o‘rganiladi. Do‘stlik insoniyatning eng muhim ijtimoiy va ma’naviy qadriyatlaridan biri sifatida turli xalqlarning tilida o‘ziga xos obrazlar, metaforalar hamda barqaror birliklar orqali ifodalanadi. Shu nuqtai nazardan, FRIENDSHIP va DO‘STLIK konseptlarining lisoniy ifodalanish shakllari, ularning semantik tarkibi, baholovchi mazmuni va kommunikativ funksiyalari qiyosiy tahlil qilinadi. Maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi do‘stlikka oid maqol, matal va frazeologik birliklarning ma’no tuzilishi hamda tarjima jarayonida yuzaga keladigan ekvivalentlik turlari tavsiflanadi. Xususan, obrazli ekvivalentlik, funksional ekvivalentlik va adaptatsion ekvivalentlikning nazariy asoslari yoritilib, ularning amaliy qo‘llanish xususiyatlari misollar yordamida izohlanadi. Shuningdek, do‘stlik konseptining ikki lisoniy madaniyatdagi umumiy va milliy xususiyatlari, uning til vositalarida aks etish mexanizmlari hamda madaniy kodlar bilan bog‘liqligi ochib beriladi. Tarjima jarayonida semantik mazmun bilan bir qatorda pragmatik vazifa, emotsional-ekspressiv ta’sir va lingvomadaniy komponentlarni saqlash zarurligi asoslanadi. Do‘stlikka oid birliklarning nasihat, baholash, ogohlantirish, rag‘batlantirish kabi kommunikativ funksiyalari tarjima adekvatligini belgilovchi muhim omillar sifatida baholanadi. Shuningdek, madaniy jihatdan xos bo‘lgan obraz va stereotiplarni boshqa til muhitiga moslashtirishning o‘ziga xos jihatlari ko‘rib chiqiladi. Maqola natijalari do‘stlik konseptining ingliz va o‘zbek tillaridagi verbal ifodalanish usullarini chuqurroq anglashga, paremiologik va frazeologik birliklar tarjimasining nazariy asoslarini takomillashtirishga hamda madaniyatlararo kommunikatsiya jarayonlarida ekvivalentlik muammolarini samarali hal etishga xizmat qiladi. Tadqiqot materiallari tarjimashunoslik, qiyosiy tilshunoslik, kognitiv lingvistika va lingvokulturologiya sohalarida olib boriladigan ilmiy izlanishlar uchun muhim nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.
tarjima, ekvivalentlik, do‘stlik, paremiologiya, frazeologiya, obraz, funksiya, adaptatsiya.
Метадеректер дереккөзі: журналдың OAI-PMH архиві · Sindex толық мәтінді сақтамайды, дереккөзге сілтеме береді.