Қўқон университети хабарномаси Volume 18 (2026) · pp. 82-85
TARIXIY ASARLARDA UCHRAYDIGAN ANTROPONIMLAR TADQIQI
Xalilova, Nilufarxon
Abstract
Mazkur maqolada tarixiy asarlarda uchraydigan antroponimlarning lingvistik, tarixiy, semantik va lingvomadaniy xususiyatlari kompleks tarzda tadqiq etiladi. Tarixiy manbalarda qoʻllangan shaxs nomlari, laqablar, kunyalar hamda nasab nomlarining shakllanish tamoyillari, ularning struktur-semantik xususiyatlari va tarixiy taraqqiyot bosqichlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Antroponimlarning yuzaga kelishida muayyan davrning siyosiy muhiti, ijtimoiy munosabatlari, diniy qarashlari, milliy urf-odatlari hamda etnomadaniy omillarning taʼsiri ochib beriladi. Maqolada tarixiy asarlarda uchraydigan antroponimlarning faqat nominativ birlik sifatida emas, balki xalqning tarixiy xotirasi, madaniy tafakkuri va milliy oʻzligini ifodalovchi muhim onomastik qatlam ekanligi asoslanadi. Shuningdek, antroponimlar tarkibida uchraydigan turkiy, arabiy va forsiy qatlamlarning oʻzaro integratsiyasi hamda ularning tarixiy til taraqqiyotidagi oʻrni misollar asosida yoritiladi. Tadqiqot davomida tarixiy matnlarda qoʻllangan ism va laqablarning semantik yuklamasi, ularning shaxsning ijtimoiy mavqei, kasbi, nasl-nasabi yoki maʼnaviy fazilatlarini ifodalashdagi ahamiyati tahlil etiladi. Bundan tashqari, maqolada antroponimlarning tarixiy-lisoniy manba sifatidagi qiymati, ular orqali xalqning dunyoqarashi, ijtimoiy-siyosiy hayoti hamda madaniy aloqalarini oʻrganish imkoniyatlari koʻrsatib beriladi. Tarixiy asarlardagi antroponimlarni lingvistik va etnolingvistik nuqtayi nazardan oʻrganish til taraqqiyoti, milliy qadriyatlar evolyutsiyasi va tarixiy tafakkur jarayonlarini yoritishda muhim ilmiy manba boʻlib xizmat qilishi taʼkidlanadi. Tadqiqot natijalari tarixiy tilshunoslik, onomastika, etnolingvistika va lingvomadaniyat yoʻnalishlarida olib boriladigan ilmiy izlanishlar uchun nazariy hamda amaliy ahamiyat kasb etadi.
antroponim, tarixiy asarlar, tarixiy manbalar, onomastika, ism, laqab, kunya, nasab nomlari, lingvistik tahlil, etnomadaniyat, semantika, tarixiy tilshunoslik
Metadata source: the journal's OAI-PMH archive · Sindex does not store the full text; it links to the source.