Ислом тафаккури – Исламская мысль – Islamic thought – (2020) · pp. 91-93
Фанатизм ва унинг психологик таҳлили
Абдуллаева, Дилбар
Abstract
Мақолада диний фанатизм (ақидапарастлик) тушунчасининг ижтимоий-психологик таҳлили, унинг келиб чиқиш омиллари, тарихий илдизлари ва психологик механизмлари батафсил ёритилган. Муаллиф фанатизм тушунчасини илк бор француз воизи Жак-Бенинь Боссюэ (1627–1704) қўллагани, унинг протестантларга нисбатан бу терминни ишлатгани, Вольтер эса фанатикни «ўз нодонлигини куч орқали ҳимоя қилувчи» ва «бошқача фикрловчиларга ўлим ҳукмини ўқувчи» деб таърифлагани келтирилган. Мақолада диний ақидапарастликнинг шаклланишида характер акцентуациясининг аҳамияти, хусусан, демонстратив, дистим (шизоид), эпилептоид (қўзғалувчан) ва қотиб қолган типдаги характерли шахсларда фанатизм хавфи юқори экани илмий асосланган. Шунингдек, рус файласуфи Н.А.Бердяевнинг фанатизм ҳақидаги фикрлари — фанатик доимо ўзини тақиб остида ҳис қилиши, шайтонга Худодан кўра кўпроқ ишониши, зўравонлик унинг ожизлигини яшириш усули экани каби қарашлар келтирилган. Хулосада фанатизмнинг асосий сабаби илмсизлик ва билимсизлик экани, диннинг асл моҳиятини тушунмасдан кўр-кўрона эргашиш бу иллатга олиб келиши таъкидланган.
Metadata source: the journal's OAI-PMH archive · Sindex does not store the full text; it links to the source.