Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби 6-том 06-нөмір (2026) · 167-182-беттер
TIJORAT BANKLARI MOLIYAVIY SAMARADORLIGINING PROGNOZI (O‘ZSANOATQURILISHBANK MISOLIDA)
Akbarjonov Aziz Akbarjon o‘g‘li
Аңдатпа
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi bank tizimining yetakchi muassasalaridan biri – O‘zsanoatqurilishbank (SQB) misolida tijorat banklarining 2025–2030-yillarga mo‘ljallangan moliyaviy samaradorlik prognozi kompleks ekonometrik modellashtirish asosida amalga oshirilgan. Tadqiqotda uchta zamonaviy prognoz modeli – ARIMA (Box & Jenkins, 1976), SARIMA (Box, Jenkins & Reinsel, 2008) va Holt-Winters Exponential Smoothing (Holt, 1957; Winters, 1960) – birgalikda qo‘llanilgan va modellarning prognoz aniqligi MAPE mezoni asosida qiyoslangan. Tahlil natijalariga ko‘ra, Holt-Winters modeli barcha oltita o‘zgaruvchi – ROA, ROE, aktivlar, kreditlar, depozitlar va foiz spreadi – bo‘yicha eng yuqori aniqlikni (MAPE 0,65–5,12%) ko‘rsatdi. Prognozlarga ko‘ra, SQB ning aktivlari 2024-yildagi 84,8 trln so‘mdan 2030-yilda 196,3 trln so‘mga (2,31 marta), depozitlari esa 21,1 trln so‘mdan 106,0 trln so‘mga (5 marta) o‘sadi; ROA ko‘rsatkichi 1,55% dan 2,72% gacha, ROE esa 12,60% dan 33,27% gacha ko‘tariladi. Maqolada uch xil prognoz stsenariysi – pessimistik, bazaviy va optimistik – ishlab chiqilgan va bankning biznes modeli "kreditlash-orientirovan"dan "diversifikatsiyalashgan moliyaviy xizmatlar"ga o‘tishi asoslab berilgan.
tijorat banki, moliyaviy samaradorlik prognozi, O‘zsanoatqurilishbank (SQB), ARIMA, SARIMA, Holt-Winters, ekonometrik modellashtirish, MAPE, ROA, ROE, LDR, Bazel III, stsenariy tahlili, ESG, yashil bank strategiyasi.
Метадеректер дереккөзі: журналдың OAI-PMH архиві · Sindex толық мәтінді сақтамайды, дереккөзге сілтеме береді.