Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии Volume 10 Issue 5 (2025) · pp. 90-94
QANDLI DIABET BILAN KECHUVCHI METABOLIK SINDROM: PATOGENETIK MEXANIZMLAR VA KLINIK OQIBATLAR
Kuvandikov G.B.
Abstract
Metabolik sindrom (MetS) — bu yurak-qon tomir va metabolik xavf omillarining majmuasi bo‘lib, kattalar orasida keng tarqalgan va dunyo bo‘ylab sog‘liqni saqlash tizimlari uchun yuqori xarajatlarni keltirib chiqaradi. Garchi ushbu sindromning aniq ta’rifi va tashxis mezonlari borasida umumiy konsensus mavjud bo‘lmasa-da, u odatda quyidagi xavf omillarining birgalikda namoyon bo‘lishi bilan tavsiflanadi: abdominal semizlik, aterogen dislipidemiya, arterial bosimning ko‘tarilishi, protrombotik va yallig‘lanishga moyil holat, insulin rezistentligi (IR) hamda glyukoza miqdorining ortishi. Ushbu omillar surunkali kasalliklar, xususan, 2-toifa qandli diabet (T2D) va yurak-qon tomir kasalliklari (YQTK) rivojlanish xavfini oshiruvchi muhim omillar sifatida e’tirof etiladi. Metabolik sindromning kelib chiqishi murakkab va ko‘p qirrali bo‘lib, hali to‘liq o‘rganilmagan. Biroq, ko‘plab tadqiqotlar jismoniy harakatsizlik (sedentar turmush tarzi) va muvozanatsiz ovqatlanish odatlari ushbu sindromning rivojlanishida asosiy rol o‘ynashini kuchli isbotlagan. Ushbu adabiyotlar sharxining maqsadi — metabolik sindromning epidemiologiyasi, iqtisodiy xarajatlari, asosiy etiologik jihatlari va uning nosog‘lom ovqatlanish hamda harakatsiz turmush tarzi bilan bog‘liqligini umumiy tarzda ko‘rib chiqishdir.
metabolik sindrom, harakatsiz turmush tarzi, ovqatlanish, yurak-qon tomir kasalliklari, 2-tip qandli diabet.
Metadata source: the journal's OAI-PMH archive · Sindex does not store the full text; it links to the source.