Zamonaviy dunyoda ilm-fan va texnologiya Volume 5 Issue 25 (2026) · pp. 23-26
MILLIY TAFAKKUR VA SEMANTIK AMBIVALENTLIK: QIYOSIY LINGVOMADANIY TAHLIL
Hafizov, Sarvar
Abstract
Ushbu tezis semantik ambivalentlik hodisasini - bir leksik birlikda bir-biriga zid yoki hissiy jihatdan qarama-qarshi ma'nolarning birga yashashini - milliy tafakkur nuqtai nazaridan tahlil qiladi. Ishning markaziy gipotezasi shundan iboratki, semantik ambivalentlik tasodifiy hodisa emas, balki muayyan etnomadaniy jamoa hal qilib ulgurmagan aksiologik (qadriyatlar) ziddiyatining tilda qotib qolgan izidir. Boshqacha aytganda, til birligi ikki qarama-qarshi ma'noni bir vaqtda tashisa, bu holat ko'pincha jamiyat hali yakuniy pozitsiyasini belgilamagan axloqiy yoki ijtimoiy dilemma mavjudligidan darak beradi. Tahlil o'zbek, rus va ingliz tili materiali - jumladan andisha, uyat, toska va pride kabi lingvokulturemalar - asosida olib boriladi hamda etnolingvistika, lingvokulturologiya va kognitiv semantika yutuqlariga tayangan holda qiyosiy-tipologik metod qo'llaniladi. Tadqiqot natijasida ambivalentlikning uch xil tipi - kollektivistik, fatalistik-ma'naviy va individualistik tafakkurga xos modellar - ajratib ko'rsatiladi va bu tipologiya lingvokulturologiyada yangi diagnostik yondashuv sifatida taklif etiladi.
semantik ambivalentlik, lingvokulturologiya, milliy tafakkur, konseptual metafora, andisha, uyat, toska, pride.
Metadata source: the journal's OAI-PMH archive · Sindex does not store the full text; it links to the source.