Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт 4-том 8-нөмір (2026) · 11-14-беттер
Pragmatik Rol Kategoriyasining Sun'iy Intellekt Gallyutsinatsiyalarini Bartaraf Etishdagi Nazariy Asoslari: Lingvopragmatik Model
Qurbonov, Xusrav, Allayarov, Suxrob
Аңдатпа
Maqolada sun'iy intellekt (SI) tizimlarining gallyutsinatsiya hodisasi lingvopragmatik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy muammosi quyidagicha shakllantiriladi: rol yuklash (role prompting) amaliyoti keng tarqalgan bo‘lsa-da, uning gallyutsinatsiyaga ta'siri bo‘yicha empirik natijalar bir-biriga zid. Muallif ushbu ziddiyatning sababi metodologik emas, balki konseptual ekanligini — ya'ni "rol" tushunchasining o‘zi differensiatsiyalanmagan holda qo‘llanilayotganini asoslaydi. Grays kooperativ prinsipi, Ostin va Sirl nutqiy aktlar nazariyasi hamda Sperber–Uilson relevantlik nazariyasi asosida pragmatik rolning to‘rt komponentli modeli (identifikatsion, epistemik, deontik, verifikatsion) taklif etiladi. Model doirasida gallyutsinatsiyaga ta'sir ko‘rsatuvchi omil identifikatsion komponent emas, balki epistemik-verifikatsion komponent ekanligi haqidagi nazariy gipoteza ilgari suriladi va bu gipoteza mavjud empirik ma'lumotlarni izohlash imkonini beradi.
pragmatik rolsun'iy intellekt gallyutsinatsiyasikatta til modellarikooperativ prinsipnutqiy aktepistemik majburiyatrelevantlik nazariyasipromptlash
Метадеректер дереккөзі: журналдың OAI-PMH архиві · Sindex толық мәтінді сақтамайды, дереккөзге сілтеме береді.