Қўқон университети хабарномаси 17-jild (2026) · 224-225-betlar

SO‘Z O‘YINLARINING KOGNITIV ASOSLARI VA ULARNING TARJIMA QILINUVCHANLIK DARAJASI: “SHUM BOLA” ASARI MISOLIDA QIYOSIY TAHLIL

Iroda, Baydjanova

Manbada oʻqish PDF

Annotatsiya

Ushbu maqolada so‘z o‘yinlari (kalamburlar)ning kognitiv asoslari va ularning tarjima qilinuvchanlik darajasi G‘afur G‘ulomning “Shum bola” asari misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotda o‘zbek, ingliz va rus tillari qiyosiy o‘rganilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, so‘z o‘yinlarining tarjima qilinuvchanligi tillarning tipologik xususiyatlariga, leksik tizimlarning o‘xshashligiga va fonetik sistemalarning mosligiga bog‘liq. Rus tiliga tarjimada so‘z o‘yinlarining saqlanish darajasi ingliz tiliga tarjimaga nisbatan yuqori ekanligi aniqlandi. Tadqiqotda so‘z o‘yinlarining turlari (poli­semik, omonimik, paronimik, morfologik) aniqlanib, ularning kontseptual integratsiya jarayonidagi roli o‘rganildi. Tarjima tahlili Delabastita va Chiaro tavsiyalariga asoslanib amalga oshirildi va har bir strategiyaning samaradorligi baholandi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, rus tiliga tarjimada so‘z o‘yinlarining saqlanish darajasi ingliz tiliga nisbatan yuqori bo‘lib, bu tipologik va morfologik yaqinlik, shuningdek madaniy o‘xshashlik bilan izohlanadi. Tadqiqot shuningdek, tarjimonlar uchun strategik tavsiyalar beradi: tipologik yaqin tillarda so‘z o‘yinlarini saqlashga, tipologik uzoq tillarda esa kompensatsiya yoki izohli tarjima strategiyasidan foydalanishga urg‘u berish lozim.

so‘z o‘yini, kalambur, kognitiv asos, tarjima qilinuvchanlik, kontseptual integratsiya, omonimiya, polisemiya

Metadata manbasi: jurnal OAI-PMH arxivi · Sindex toʻliq matnni saqlamaydi, manbaga havola beradi.

Iqtibos olish

APA 7 
Iroda, Baydjanova (2026). SO‘Z O‘YINLARINING KOGNITIV ASOSLARI VA ULARNING TARJIMA QILINUVCHANLIK DARAJASI: “SHUM BOLA” ASARI MISOLIDA QIYOSIY TAHLIL. Қўқон университети хабарномаси, 17, 224-225.
GOST R 7.0.5 
Iroda, Baydjanova SO‘Z O‘YINLARINING KOGNITIV ASOSLARI VA ULARNING TARJIMA QILINUVCHANLIK DARAJASI: “SHUM BOLA” ASARI MISOLIDA QIYOSIY TAHLIL // Қўқон университети хабарномаси. 2026. Т. 17. С. 224-225.
BibTeX 
@article{baydjanova2026,
  author  = {Iroda, Baydjanova},
  title   = {SO‘Z O‘YINLARINING KOGNITIV ASOSLARI VA ULARNING TARJIMA QILINUVCHANLIK DARAJASI: “SHUM BOLA” ASARI MISOLIDA QIYOSIY TAHLIL},
  journal = {Қўқон университети хабарномаси},
  year    = {2026},
  volume  = {17},
  pages   = {224-225}
}
RIS 
TY  - JOUR
AU  - Iroda, Baydjanova
TI  - SO‘Z O‘YINLARINING KOGNITIV ASOSLARI VA ULARNING TARJIMA QILINUVCHANLIK DARAJASI: “SHUM BOLA” ASARI MISOLIDA QIYOSIY TAHLIL
JO  - Қўқон университети хабарномаси
PY  - 2026
VL  - 17
SP  - 224
EP  - 225
ER  -